Kalıp İmalatında Kullanılan Çelik Türleri
1730 (C45) – Yumuşak Kalıp Çeliği
Genellikle taşıyıcı plakalarda ve gövde elemanlarında kullanılır. Isıl işlem görmeden kullanılır. Ekonomiktir ve iyi işlenebilirlik sunar.
2311 / P20 – Plastik Kalıp Çeliği (Ön Sertleştirilmiş)
Plastik enjeksiyon kalıplarında yaygındır. Isıl işlem gerektirmez. Yaklaşık 30-35 HRC sertliğe sahiptir. Parlatılabilirlik orta seviyededir.
2312 – Sülfür Alaşımlı Plastik Kalıp Çeliği
P20’ye benzer fakat daha iyi işlenebilirlik sağlar. Yüzey kalitesi ve parlatılabilirlik P20’ye göre biraz daha düşüktür.
2083 – Korozyona Dayanıklı Kalıp Çeliği
Yüksek krom içeriği sayesinde paslanmazdır. PVC gibi korozif plastikler için uygundur. Aynalı parlatma gereken kalıplarda tercih edilir. Sertliği 50-52 HRC’ye kadar çıkabilir.
2343 (H11) – Sıcak İş Takım Çeliği
Alüminyum döküm kalıpları ve sıcak şekillendirme işlemlerinde kullanılır. Isı ve darbe dayanımı yüksektir. Çatlamaya karşı dirençlidir.
2379 (D2) – Yüksek Aşınma Dayanımlı Soğuk İş Çeliği
Sac kalıpları, kesici kalıplar ve zımbalar için uygundur. Sertliği 58-62 HRC’ye kadar çıkabilir. İşlenebilirliği zordur, ancak aşınma direnci yüksektir.
2842 (90MnCrV8) – Yağda Sertleşen Soğuk İş Çeliği
Hassas kesim uygulamalarında kullanılır. Isıl işlem sonrası boyutsal stabilitesi iyidir. Sertliği yaklaşık 58-60 HRC’dir.
2767 – Darbe Dayanımlı Takım Çeliği
Yüksek darbe direnci gerektiren kalıplarda, özellikle zımbalarda ve çekme kalıplarında tercih edilir. Hem mukavemeti hem aşınma direnci yüksektir.
Toz Metalurjisi (PM) Çelikleri – ASP 23, ASP 30, S390
Progresif kalıplarda ve çok yüksek üretim adetli kalıplarda kullanılır. Aşırı aşınma dayanımı sunar. Maliyetleri yüksektir ancak ömürleri uzundur.
Çelik Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Kalıp tipi (sac, plastik, döküm vb.)
- Parça üretim adedi
- Kullanılan plastik veya sacın yapısı
- Parlatma ve yüzey kalite beklentisi
- İşlenebilirlik ve teslim süresi
- Isıl işlem sonrası deformasyon riski
Kalıp çeliği seçimi, tasarım aşamasında yapılacak en stratejik teknik kararlardan biridir. Doğru çelik seçimi; kalıp ömrünü artırır, üretim verimliliğini yükseltir ve bakım maliyetlerini düşürür. Bu yüzden her uygulama için ihtiyaçlara özel bir malzeme tercih edilmelidir.